Lâu nay, những người yêu thương tiếng Việt bình thường và một số tài liệu khi nói đến chữ quốc ngữ thường đến rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: Lịch sử chữ viết

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ lúc bập bẹ, chúng ta đã nói tiếng Việt, và trọn vẹn không tất cả gì cạnh tranh khăn. Nhưng "tiếng Việt cực nhọc quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây khi tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không có "thì", không có chia động từ, không có tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì có gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt khó ở chỗ phạt âm (nghe và nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng trong những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt không cần phải nỗ lực đổi tiếng nhưng mà vẫn tạo nên một tiếng ấy tất cả nhiều nghĩa khác nhau, bởi bởi vì họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy theo cường độ và nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" mà người Việt họ không bao giờ để ý. Chỉ cần cố gắng đổi tí chút khẩu âm với không núm đổi khẩu hình thì những chữ "ca, cà, cá, cả" mang nghĩa không giống nhau một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa sai cái Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một vào những nơi họ đến ban đầu đó là Trung Quốc, nơi nhưng trước đó vài ba thế kỷ, Maco Polo, thương lái người Ý, đã đến và có về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng tên là một dòng tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của dòng này đều có trình độ tiến sĩ, nếu ai ko đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời dòng.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên khi đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp nặng nề khăn vào việc truyền đạo. Vị là những trí thức gồm trình độ cao, họ lập cập học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo ko chỉ nói là đủ, mà cần phải có kinh sách để các con chiên bao gồm thể học, đọc theo cùng truyền lại. Bởi không tồn tại giáo sĩ, thầy giảng nào tất cả thể vậy thế ghê sách. Cơ mà chữ tượng hình thì rất nặng nề học, với mất rất nhiều thời gian để học mới có thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại ghê sách nước ngoài.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào các nước này (trong đó bao gồm nước ta) vào thời điểm ấy không phải thời điểm nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, vì tùy thuộc vào sự vui buồn của quan liêu quân địa phương, tùy thuộc vào tình trạng chính sự yên ả tuyệt loạn lạc của quốc gia mà những giáo sĩ cái Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Để gồm thể truyền lại gớm sách một bí quyết tốt hơn, những giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Với họ đã làm cho việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc với Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc loại Tên đã đến Hội An. Họ cần sử dụng tiếng Hán với Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pina người Bồ Đào Nha đến Hội An và Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Thanh Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất cấp tốc tiếng Việt với trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để có thể truyền lại khiếp sách đạo giáo của đạo Thiên Chúa, Pina thuộc một số giáo sĩ khác đã có kinh nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Tuy nhiên do phải trải qua 1.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của china rất mạnh. Ko rõ trước đó, người Việt có chữ riêng rẽ của mình xuất xắc không. Tuy nhiên các triều đại của người Việt trong tương lai đều sử dụng chữ Hán trong những văn bản thiết yếu thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng chế" ra thứ chữ Việt bằng cách mượn chữ Hán nhưng mà viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Tuy vậy nếu chữ Hán nặng nề một thì chữ Nôm cực nhọc mười. Bởi phải biết và giỏi chữ Hán mới bao gồm thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã khó, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn tất cả thể học được, viết được nhưng không thể phổ biến rộng được. Cũng chính vì vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, nhưng ngày xưa gọi là "chữ Annam viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesco de Pina, Gaspar d’Amaral với Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta cha năm từ 1615 đến 1618. Còn bố giáo sĩ còn lại đều đến Đàng trong năm 1624 và đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesco de Pina.

Xem thêm: Trùng Roi Giống Và Khác Với Thực Vật Ở Những Điểm Nào ? Trùng Roi Giống Và Khác Thực Vật Ở Những Điểm Nào

Tuy nhiên, vào số này, chỉ bao gồm giáo sĩ Đắc Lộ mang đến in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La cần được dân Việt cho là "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.