(NCTG) "Tống Biệt Hành" là bài bác thơ danh tiếng và được mếm mộ nhất của rạm Tâm. Có tín đồ không rụt rè liệt nó vào một trong mười bài thơ tiền chiến hay nhất. "Tống Biệt Hành" cũng được xếp vào tuyển lựa chọn năm mươi bài xích thơ trữ tình tiêu biểu vượt trội của mười thế kỷ thơ ca Việt Nam.

Bạn đang xem: Bài thơ tống biệt hành


*

Minh họa: Internet


Đưa bạn ta không chuyển qua sôngSao có tiếng sóng sinh hoạt trong lòng?Bóng chiều ko thắm, không tiến thưởng vọt,Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?Đưa người, ta chỉ đưa người ấyMột giã gia đình, một dửng dưng...

Ly khách! Ly khách! con phố nhỏ,Chí khủng chưa về bàn tay không,Thì không khi nào nói trở lại!Ba năm người mẹ già cũng đừng mong.

Ta biết người bi ai chiều hôm trướcBây giờ mùa hè sen nở nốt,Một chị, hai chị cũng như senKhuyên nốt em trai chiếc lệ sót (*).

Ta biết người bi hùng sáng hôm nay:Trời chưa mùa thu, tươi lắm thay,Em nhỏ ngây thơ hai con mắt biếcGói tròn thương tiếc dòng khăn tay...

Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!Mẹ thà coi như dòng lá bay,Chị thà coi như thể hạt bụi,Em thà coi như khá rượu say.

Mây thu đầu núi, gió lên trăng (**)Cơn giá buốt chiều nao đổ bóng thầm.Ly khách ven trời nghe ý muốn khóc,Tiếng đời xô động, giờ đồng hồ hờn căm (***). (1941)

(*) Có bản chép là "dòng lệ xót".

(**) Có bản chép là "giá lên trăng".

(***) Khổ cuối bài xích thơ hay không theo thông tin được biết đến. Theo "Văn hóa nước ta tổng hợp 1989-95" (Hà Nội, 1989), trong một bản in "Tiểu thuyết trang bị Bảy" (1940) có đoạn này.

*

"Tống Biệt Hành" là bài xích thơ khét tiếng và được yêu quý nhất của rạm Tâm. Có fan không rụt rè liệt nó vào một trong mười bài bác thơ tiền chiến hay tốt nhất (1). Chục năm nay, "Tống Biệt Hành" cũng rất được xếp trong tuyển lựa chọn năm mươi bài xích thơ trữ tình vượt trội của mười thế kỷ thơ ca việt nam (2).

Đề tài bài bác thơ là một trong những trong hằng hà sa số đều cuộc ly biệt được chuyển vào "Thơ Mới" thời 1930 - 1945. Nhưng chắc hẳn rằng trong văn học Việt Nam, trước với sau thâm Tâm, không có bất kì ai viết về chia tay đầy tính bi hùng, trữ tình và mãnh liệt mang lại như thế.

Đưa người, ta không gửi qua sông.

Từ bao đời nay, con sông, bến nước vẫn là vị trí của gần như cuộc tiễn biệt. Chẳng những vì chưng xưa kia, phương tiện đi lại giao thông đa số của tín đồ dân quê là cái thuyền. Dòng sông còn như một ranh giới, một vành đai bao che và che chở mỗi vùng làng mạc mạc. Từng người, khi qua sông, cũng chính là lúc tránh bỏ quê nhà cùng mái ấm gia đình và người thân trong gia đình của họ. Chẳng cần là bất chợt khi dòng sông, con tàu lấn sân vào tiềm thức mỗi người như một hình tượng của giã biệt, xa cách. Trong thơ ca cũng vậy:

Anh Khóa ơi,Em tiễn anh xuống tận bến tàu... ("Anh Khóa", è Tuấn Khải)

Biệt ly,Sóng trên cái sông,Ôi còi tàu như xé đôi lòng,Và mây trôi, nước trôi, tháng ngày trôi,Càng lướt trôi. ("Biệt ly", Dzoãn Mẫn)

Nhưng lần này, người sáng tác không đưa bạn mình qua sông. Vào trong những năm cuối của thập kỷ bố mươi, lúc Nguyễn Bính viết "Những bóng người trên sân ga", những cuộc ra đi đã khởi đầu trên một bến xe, một sân ga nào đó.

Tuy ráng hình hình ảnh con đò, bến nước trong văn chương và cuộc đời đã hằn sâu trong người sáng tác tự bao giờ, khiến anh phải thốt lên:

Sao tất cả tiếng sóng ngơi nghỉ trong lòng?

Hỏi đấy, nhưng lại chỉ để biểu lộ nỗi lòng khổ sở pha chút vị ngây bất tỉnh của anh. Tiếng sóng ấy chưa đến độ như "tiếng đời xô động, tiếng hờn câm" tại đoạn kết, nhưng mà đã tương tự tiếng bầy khuấy động phần đa cung bậc bi phẫn giữa fan đi cùng kẻ ở.

Đã hay rằng "người" bi lụy đấy, còn "cảnh" ra sao? giờ chiều ấy, cho dù "không thắm, không quà vọt", nhưng "đầy hoàng hôn trong mắt trong", và có thể rất đẹp mắt đấy. Nhưng mà nó vẫn đượm vẻ gì man mác vô định. Gồm điều, vào mức ấy, như thế nào ai còn lưu ý đến cảnh vật bên ngoài. Họ mải "giã gia đình" với "dửng dưng". Đối cùng với tác giả, chỉ với người đi là tồn tại, anh chỉ "đưa tín đồ ấy", trong khi mọi lắp thêm khác nào bao gồm nghĩa gì.

Cuối cùng thì tiếng phút chia tay cũng đề xuất đến. Bạn đi hùng dũng lắm, hăng hái và hăm hở lắm:

Ly khách! Ly khách! tuyến đường nhỏ,Chí to chưa về bàn tay không,Thì không khi nào nói trở lại!

Anh thề thốt thật ghê! tín đồ đọc đắn đo anh đi đâu, anh làm cho gì. Có thể sự nghiệp của anh béo lắm. Gồm gì làm cho ta nhớ lại nam giới Kinh Kha vào Tần qua sông Dịch lạnh cơ tái, khảng khái làm hớp rượu, rồi bước thẳng không xoay đầu lại:

Phong tiêu tiêu hề, Dịch thủy hàn,Tráng sĩ nhất khứ hề, bất phục hoàn. (Gió nhỏ nhỏ chừ, sông Dịch lạnh lẽo ghê,Tráng sĩ một đi chừ, không bao giờ về.)

Ta thấy anh đi khí cụ thật đấy, mà lại sao cô đơn quá! Đi thì cứ đi, dẫu vậy nào tất cả rõ tương lai:

Ba năm, bà mẹ già cũng đừng mong.

Anh lên gân vậy thôi, chứ thực ra, anh thương bà mẹ lắm. Với khi đi, nào bắt buộc anh không day dứt. Anh còn chị, còn em. Những người dân chị "như sen" và tín đồ em "ngây thơ hai con mắt biếc", đâu hy vọng anh đi. Hẳn nhà anh nheo trẻ ranh và cạnh tranh lắm, anh đi rồi, ai lo?

Tất nhiên, chí trai bốc đồng, anh trầm trồ quyết trọng điểm lắm. Nhưng thường thấy đó chỉ với vẻ bề ngoài. Kỳ thực, lòng anh thật mềm yếu. Anh đang buồn, chắc chắn là từ lâu, chứ đâu phải chỉ với "chiều hôm trước" với "sáng hôm nay".

Và phong cảnh bầu trời ngày hè sang thu ấy thiệt đẹp. Anh tuyệt nhất quyết yêu cầu từ giã gia đình, đồng đội trong khung cảnh ấy sao? Đích của anh ấy nào có chắc chắn rằng gì? Đâu nên anh không có những day dứt, ràng buộc bịn rịn?

Nhưng rồi anh vẫn kết thúc áo ra đi. Đi dịp nào mà người tiễn chẳng hay:

Người đi! Ừ nhỉ? tín đồ đi thực!

Như một cơn mơ, lúc thức tỉnh chẳng còn gì. Anh đã đi, đi thực. Làm tín đồ ở lại đắm vào nỗi thẫn thờ. Cuộc sống sao như tỉnh, như mơ! Đành cần chịu!

Tất cả dẫn mang lại một cao trào. Nhịp thơ trở buộc phải gấp gáp, rắn rỏi, mãnh liệt, nhưng lại đượm vẻ chua chát và bi phẫn:

Mẹ thà coi như cái lá bay,Chị thà coi như thể hạt bụi,Em thà coi như tương đối rượi say.

Anh ý muốn quên lãng đi phần nhiều thứ. Quên đi đến hết nỗi sầu. Như fan lữ khách trong "Chiều" của hồ Dzếnh. Dẫu vậy thử hỏi: bao gồm quên được không?

Mây tha đầu núi, gió lên trăng,Cơn lạnh lẽo chiều nao đổ trơn thầm.

Thời gian qua đi. Láng hoàng hôn không hề nữa. Cơn lạnh và bóng tối khóa lên mỗi cách anh đi. Lúc ấy, bạn lữ khách còn sót lại một mình. Âm thầm. Lặng lẽ. Cái đích vẫn xa vời. Cùng nhuệ khí xưa đâu còn nữa. Anh mong bật khóc, hy vọng gào lên tức tưởi:

Ly khách hàng ven trời nghe ao ước khóc,Tiếng đời xô động, giờ đồng hồ hờn câm...

Chẳng biết cơ hội ấy, anh trách ai? Trách mình, giỏi trách cuộc đời cay nghiệt?

*

Ông Hoài Thanh vào "Vài quan tâm đến về thơ" (3) sẽ thú dìm khi viết "Thi nhân Việt Nam", ông khôn cùng khoái "Tống Biệt Hành". Chẳng những bởi vì "điệu thơ vội vàng gáp. Lời thơ gắt. Câu thơ rắn rỏi, gân guốc. Ko mềm mại, uyển chuyển như số đông thơ bây giờ" (4), mà đa số bài thơ mang phong vị "bâng khuâng cực nhọc hiểu của thời đại". (5)

Không rõ "Tống Biệt Hành" có gì "khó hiểu"? Nhưng rõ ràng khi đọc, tôi thấy thật "bâng khuâng". Vẻ trầm hùng, cổ đại của bài xích thơ cùng đa số hình hình ảnh "mong manh, kinh rợn, như những nhát dao xiết vào vai trung phong hồn, tưởng là cực kỳ nhẹ hóa ra lại cực kỳ nặng" (6) gây ra một tuyệt vời thật khỏe khoắn và sâu đến bạn đọc.

Ít năm kia đây, bên thơ Lương Trúc (7), một người bạn của rạm Tâm, có tiết lộ rằng "Tống Biệt Hành" là bài thơ Thâm vai trung phong viết tặng ông lúc ông đi hoạt động. Tạm cho rằng như vậy. Ở vào hoàn cảnh bấy tiếng (1941), hành vi cách mạng của rất nhiều thanh niên lứa tuổi hai mươi như họ, có thể coi là một sự lao vào đầy mạo hiểm. Nó đem hình ảnh các tráng sĩ thời xưa, vào cuộc chiến "lạnh lùng theo trống dồn" ("Chiến sĩ vô danh", Phạm Duy), cùng với lòng nhiệt huyết thiêng liêng "chiến trường đi chẳng nuối tiếc đời xanh" ("Tây Tiến", quang quẻ Dũng). Cùng cũng chẳng khác gì mấy hình hình ảnh thật đẹp với oai hùng của lứa văn nghệ sĩ đầu tham gia phòng chiến, nửa thập kỷ về sau:

Sáng chớm lạnh trong tim Hà Nội,Những phố dài xao xác tương đối may,Người ra tiên phong không ngoảnh lại,Sau lưng thềm nắng nóng lá rơi đầy. ("Đất nước", Nguyễn Đình Thi)

... Nhớ đêm ra đi đất trời bốc lửaCả đô thị nghi ngất cháy sau lưngNhững chàng trai chưa trắng nợ anh hùngHồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắmRách xơ xác rồi đôi giày vạn dặmBụi ngôi trường chinh phai bạc bẽo áo hào hoaMái đầu xanh hẹn mãi tới lúc giàPhơi nắng gió cùng hoa ngàn cỏ dạiTheo giờ gọi của các người Hà NộiTrở vềTrở về chiếm phần lại quê hương! ("Ngày về", thiết yếu Hữu)

*

Cuộc đời Thâm trọng điểm thật ngắn ngủi. Ông viết chưa nhiều (8). Chết choc cướp ông đi độ tuổi 33. Ông vẫn lao vào cuộc chiến đấu của dân tộc bản địa một giải pháp nhiệt thành. Từng là biên tập viên tập san "Tiên phong" (1945-1946) rồi thư cam kết tòa soạn báo "Vệ quốc quân", ngơi nghỉ Chiến dịch biên giới (1950), Thâm tâm bị sốt giá buốt nặng trong lúc không tồn tại thuốc men. Vô phương cứu vãn chữa, ông bị quăng quật lại trong một căn nhà sàn tại bạn dạng Nà Po cùng một fan liên lạc. Anh này là tín đồ duy nhất xuất hiện khi ông qua đời và xin được bà con dân bạn dạng một mảnh vải trắng để gia công khăn tang (8).

Cái chết của Thâm trung tâm thật bi thảm. Dẫu vậy nó cũng thật đẹp nhất và ai oán ở tinh tướng một tráng sĩ khu vực sa trường. Đẹp và bi tráng như "Tống Biệt Hành" của ông vậy!

Chú ham mê - giới thiệu Tham Khảo:

1. Vũ Quần Phương: Thâm trung ương và "Tống Biệt Hành" ("Quân team Nhân dân", 1990).

2. "Văn hóa việt nam tổng phù hợp 1989-95" (Hà Nội, 1989).

3, 4, 5. "Tuyển tập Hoài Thanh", tập 2 (Hà Nội, 1983).

6. Vũ Cao: "Tản mạn dọc mặt đường văn học" ("Văn nghệ Quân đội" tháng 6-1988).

8. Sinh thời, thơ thâm nám Tâm chưa được in thành tập. Mãi cho năm 1988, tập "Thơ thâm Tâm" sưu tầm một số thi phẩm vượt trội của ông mới được ấn hành.

Xem thêm: Tác Dụng Của Quả Ổi Có Tác Dụng Gì ? Có Tốt Cho Sức Khỏe? Mỗi Ngày Ăn 1 Quả Ổi Có Tác Dụng Gì

9. Theo từ bỏ Bích Hoàng: "Cách mạng đao binh và cuộc sống văn học", tập 1 (Nhà xuất bạn dạng Tác phẩm mới, thủ đô 1985).